Xuất khẩu rau quả hướng đích 10 tỷ USD: Dừa Việt Nam trước cơ hội bứt phá

Thời điểm “hái quả ngọt”

Ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc  Vina T&T Group Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định năm 2026 có thể là thời điểm ngành hàng dừa Việt Nam bắt đầu “hái quả ngọt” sau nhiều năm chuẩn bị về nghị định thư xuất khẩu, mã số vùng trồng và tiêu chuẩn chất lượng.

Theo ông Tùng, những năm gần đây, ngành hàng dừa Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Sau khi kim ngạch xuất khẩu dừa và các sản phẩm từ dừa vượt mốc 1 tỷ USD trong giai đoạn 2024 - 2025, dư địa tăng trưởng của ngành vẫn còn rất lớn.

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy thị trường dừa thế giới là sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc thực vật, thân thiện với môi trường và tốt cho sức khỏe.

Trong bối cảnh đó, nhiều sản phẩm từ dừa ngày càng được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm và đồ uống. Nước dừa không chỉ là thức uống giải khát mà còn được xem như một loại “nước điện giải tự nhiên”, phù hợp với xu hướng sống lành mạnh.

Ông Châu Văn Hòa (thứ 3 từ phải sang), Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long tham quan nhà máy chế biến dừa tươi xuất khẩu của Vina T&T Group. Ảnh: Minh Đảm.

Bên cạnh đó, dầu dừa, sữa dừa và nhiều sản phẩm từ dừa khác cũng được ứng dụng phổ biến trong ngành thực phẩm chay, mỹ phẩm và chăm sóc sức khỏe. Xu hướng này mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho ngành hàng dừa của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Hiện các sản phẩm từ dừa của Việt Nam đã được xuất khẩu đến nhiều thị trường trên thế giới, từ Châu Á, Châu Âu đến Bắc Mỹ và Trung Đông.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng, cơ hội thị trường hiện đang mở rộng ở nhiều khu vực trên thế giới. Trong đó Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ lớn đối với dừa tươi Việt Nam. Việc xuất khẩu chính ngạch giúp hoạt động thương mại ổn định hơn, đồng thời giảm rủi ro trong giao dịch.

Bên cạnh Trung Quốc, Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu (EU) cũng đang gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm từ dừa, đặc biệt là các sản phẩm chế biến sâu như nước dừa đóng hộp, cơm dừa sấy hoặc các sản phẩm dừa hữu cơ.

“Mỹ hiện là một trong những thị trường tiêu thụ dừa tươi lớn của Việt Nam. Nhiều nhà nhập khẩu đánh giá dừa Việt Nam có hương vị ngọt thanh, mùi thơm đặc trưng và phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng”, ông Tùng cho biết.

Ngoài các thị trường truyền thống, những khu vực như Trung Đông và Nhật Bản cũng đang mở ra cơ hội lớn cho ngành hàng dừa Việt Nam. Dù yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng khá khắt khe, các thị trường này sẵn sàng chi trả mức giá cao cho những sản phẩm đạt chuẩn.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng, so với nhiều quốc gia sản xuất dừa lớn như Philippines hay Thái Lan, dừa Việt Nam có những lợi thế cạnh tranh riêng. Trước hết là hương vị đặc trưng của giống dừa Xiêm. Tại các vùng trồng lớn như Vĩnh Long và Đồng Tháp, dừa có độ ngọt thanh và mùi thơm tự nhiên được nhiều thị trường ưa chuộng.

Sơ chế dừa tươi xuất khẩu. Ảnh: Minh Đảm.

Bên cạnh đó, nguồn cung dừa của Việt Nam khá ổn định quanh năm, ít chịu ảnh hưởng mạnh của mùa vụ hoặc thiên tai như một số quốc gia khác. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch cung ứng cho thị trường.

Một lợi thế khác là khả năng thích ứng nhanh của doanh nghiệp Việt Nam trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Những năm gần đây, nhiều vùng trồng và doanh nghiệp đã đạt các chứng nhận như GlobalGAP, Organic hoặc ISO để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Ngành hàng dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội ‘hóa rồng’. Để làm được điều đó, chúng ta cần sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa nông dân và doanh nghiệp thông qua các chuỗi giá trị sạch và bền vững”, ông Tùng nhấn mạnh.

Hướng tới mục tiêu xuất khẩu 2 tỷ USD

Ông Cao Bá Đăng Khoa, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội dừa Việt Nam đánh giá, trong hơn một thập kỷ qua, ngành hàng dừa Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể cả về quy mô sản xuất và giá trị xuất khẩu.

Nếu như năm 2010, diện tích dừa cả nước chỉ khoảng 140.000ha với kim ngạch xuất khẩu khoảng 180 triệu USD thì đến năm 2025, diện tích đã tăng lên hơn 200.000ha và kim ngạch xuất khẩu vượt 1,1 tỷ USD.

Xét về diện tích trồng, Việt Nam đứng thứ 6 tại Châu Á và thứ 7 trên thế giới. Về thương hiệu sản phẩm dừa chế biến sâu, Việt Nam đứng thứ 5 tại Châu Á. Xét tổng thể các yếu tố như diện tích, sản lượng, kim ngạch xuất khẩu, hiệu quả sử dụng đất và giá trị gia tăng từ trái dừa, Việt Nam đứng thứ 2 tại Châu Á và thứ 4 trên thế giới. Tổng thể, ngành hàng dừa Việt Nam hiện xếp thứ 4 tại Châu Á và thứ 5 trên thế giới sau Indonesia, Philippines, Ấn Độ, Malaysia và Brazil.

“Những con số này cho thấy dừa đang dần trở thành một ngành hàng nông sản quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam”, ông Khoa nói.

Hiện cây dừa được trồng tại khoảng 18 tỉnh, thành, trong đó khu vực ĐBSCL vẫn là vùng sản xuất lớn nhất với Vĩnh Long (120.000ha), Đồng Tháp (24.000ha).

Ông Cao Bá Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam. Ảnh: Minh Đảm.

Cùng với mở rộng diện tích, hệ thống doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị dừa cũng phát triển nhanh chóng. Cả nước hiện có khoảng 600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh các sản phẩm từ dừa.

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy ngành hàng dừa phát triển trong những năm gần đây là sự gia tăng của công nghiệp chế biến sâu. Nếu như năm 2015 cả nước chỉ có khoảng 8 nhà máy chế biến dừa thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên khoảng 75 nhà máy.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại để sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như nước dừa đóng hộp, dầu dừa tinh luyện, sữa dừa, than hoạt tính từ gáo dừa hoặc các sản phẩm mỹ phẩm từ dừa.

Theo ông Cao Bá Đăng Khoa, sự phát triển của công nghiệp chế biến sâu đã giúp nâng cao đáng kể giá trị của trái dừa, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu cho nhiều sản phẩm mới.

"Giai đoạn 2014 - 2016, mỗi kỳ hội chợ quốc tế chỉ có khoảng 2 - 3 doanh nghiệp ngành hàng dừa Việt Nam tham gia. Thậm chí khi đó Hiệp hội còn phải chủ động thu thập mẫu sản phẩm và catalogue của doanh nghiệp để giới thiệu tại các sự kiện. Đến nay, đã có hơn 10 doanh nghiệp thường xuyên tham gia các hội chợ quốc tế với danh mục sản phẩm ngày càng đa dạng và chất lượng được nâng cao.

Điều này tạo điều kiện để Hiệp hội Dừa Việt Nam chủ động hơn trong kết nối, làm việc với các hiệp hội ngành hàng và tập đoàn lớn trên thế giới, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác và phát triển thị trường cho sản phẩm dừa Việt Nam", ông Khoa nói.

Trong bối cảnh kinh tế xanh và tiêu dùng bền vững ngày càng phát triển, cây dừa được đánh giá là cây trồng có nhiều tiềm năng tham gia vào chuỗi giá trị kinh tế tuần hoàn.

Các vườn dừa có khả năng hấp thụ CO₂ khá tốt, mở ra khả năng tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai. Ngoài ra, nhiều phụ phẩm từ dừa như vỏ dừa, xơ dừa hoặc gáo dừa cũng có thể được tận dụng để sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, nếu tiếp tục đầu tư vào vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến và sản xuất xanh, ngành hàng dừa Việt Nam hoàn toàn có thể nâng kim ngạch xuất khẩu lên 1,5 - 2 tỷ USD trong những năm tới.