Vườn mẫu nông thôn mới: Nền tảng xây dựng nông thôn văn minh, hiện đại

100% vườn mẫu ở Tuyên Quang thiết kế theo tiêu chí xanh, sạch, đẹp

Ông Nguyễn Đại Thành, nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang, Bí thư phường Mỹ Lâm cho biết, Tuyên Quang có điều kiện tự nhiên thuận lợi, có truyền thống sản xuất nông nghiệp và được sự quan tâm của các cấp chính quyền trong triển khai xây dựng mô hình “Vườn mẫu” theo định hướng của xây dựng NTM. Xác định rõ vai trò, ý nghĩa của việc xây dựng vườn mẫu, từ năm 2018, UBND tỉnh đã ban hành Bộ tiêu chí Vườn mẫu NTM trên địa bàn theo từng giai đoạn.

Để được công nhận vườn mẫu, các vườn phải đảm bảo đạt 5 tiêu chí, gồm: Quy hoạch và thực hiện quy hoạch, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, sản phẩm từ vườn, môi trường - cảnh quan, thu nhập.

100% vườn mẫu ở Tuyên Quang được thiết kế theo tiêu chí xanh, sạch, đẹp, có hàng rào, lối đi, khu vực phân loại rác và hố xử lý nước thải sinh hoạt.

Đến thời điểm trước khi sáp nhập, toàn tỉnh xây dựng được 485 mô hình vườn mẫu, trong đó có 143 vườn mẫu NTM được UBND cấp huyện công nhận, tập trung tại các huyện: Yên Sơn, Chiêm Hóa, Lâm Bình, Na Hang, Hàm Yên và thành phố Tuyên Quang (tên cấp huyện trước khi chấm dứt hoạt động). Diện tích bình quân mỗi vườn mẫu khoảng 0,35ha với cơ cấu cây trồng đa dạng: Cây ăn quả chiếm khoảng 55%, rau màu 25%, dược liệu 10% và mô hình tổng hợp 10%.

Thu nhập bình quân của các hộ có vườn mẫu tăng từ 45 triệu đồng/năm (trước khi tham gia) lên khoảng 82 triệu đồng/năm, cao hơn 1,6 lần so với mức trung bình khu vực nông thôn của tỉnh. Nhiều mô hình cho thu nhập vượt trội: Vườn bưởi tại xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn (nay là xã Xuân Vân) đạt 160 triệu đồng/năm; vườn cây ăn quả kết hợp nuôi gà đồi tại  Lâm Bình đạt 120 triệu đồng/năm.

100% vườn mẫu trên địa bàn tỉnh được thiết kế theo tiêu chí xanh, sạch, đẹp, có hàng rào, lối đi, khu vực phân loại rác và hố xử lý nước thải sinh hoạt. Tỷ lệ hộ dân sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học trong chăm sóc cây trồng tại các vườn mẫu đạt 65%.

Tỉnh có khoảng 45% số chủ vườn mẫu liên kết với các hợp tác xã, doanh nghiệp trong việc bao tiêu sản phẩm; 32 mô hình vườn mẫu có sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; 7 vườn mẫu đã được đưa vào tour du lịch sinh thái cộng đồng, đón hơn 5.200 lượt khách. Việc liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm OCOP với du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của địa phương, tạo ra môi trường du lịch hấp dẫn và bền vững.

Nghệ An cấp giấy chứng nhận cho 800 vườn chuẩn NTM

Ông Nguyễn Thế Thắng, Chủ tịch Hội Làm vườn Nghệ An, cho biết, nhận thấy giá trị, vai trò quan trọng của vườn chuẩn NTM, xác định đây là tiêu chí quan trọng bởi tính thiết thực, tỉnh Nghệ An đã nghiên cứu, đề ra cơ chế, chính sách để triển khai thực hiện.

Phong trào xây dựng vườn chuẩn NTM đã lan rộng trên toàn tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, việc triển khai xây dựng bộ tiêu chí vườn chuẩn NTM được điều chỉnh và tiếp tục giao Hội Làm vườn tỉnh Nghệ An phụ trách chuyên môn, phối hợp với các tổ chức thực hiện.

Khu vườn của gia đình ông Nguyễn Quang Chức (xã Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An) rợp bóng cây ăn quả. Ảnh: Quang An.

Kết quả, cuối năm 2024, đã cấp giấy chứng nhận cho 800 vườn chuẩn NTM, có 2.000 vườn đang đăng ký hoàn thiện và đang hoàn thiện chờ cấp giấy chứng nhận.

Ông Thắng tâm sự, xây dựng vườn chuẩn NTM không phải là làm mới hoàn toàn, mà dựa trên nền tảng có sẵn, cải tạo điều chỉnh cốt vườn, có sự tư vấn của chuyên gia, nhà khoa học để hoàn thiện hơn. Khi thực hiện, người dân chủ động trong công tác tưới, tiêu không phụ thuộc vào thiên nhiên, làm chủ mô hình cho kết quả sản phẩm như ý muốn, từ đó nâng cao thu nhập trên cùng đơn vị diện tích.

Chia sẻ về kinh nghiệm, theo ông Thắng, cần tuyên truyền mạnh mẽ cho người dân thấy được lợi ích, là làm cho chính mình được hưởng, sau nữa là liên quan đến môi trường cuộc sống xung quanh, để họ hưởng ứng tham gia. Cần liên kết thành rổ hợp tác, hợp tác xã để sản xuất sản phẩm có quy mô lớn và trở thành hàng hóa tạo. Xác định xây dựng vườn chuẩn NTM là nền tảng cốt lõi để xây dựng kinh tế hộ tại địa phương, có tác động tích cực về nhiều mặt, gắn với cuộc sống bền vững, văn minh hiện đại hơn, nâng cao giá trị trong xây dựng NTM.

Theo ông Lê Quốc Doanh,  Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam, những năm qua, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, ngành Nông nghiệp, trong đó có kinh tế vườn, đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Kinh tế vườn giúp người dân, nhà vườn từng bước nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu nông sản, nhiều sản phẩm xuất sang các thị trường khó tính. Từ đó, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần xóa đói, giảm nghèo, làm giàu.