Nỗ lực khôi phục sản xuất sau dịch bệnh, thiên tai và củng cố vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế

Người dân xứ Nghệ cứu những cây trồng có thể khôi phục được sau mưa lũ. 

Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu

Thông tin tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ NN&MT) cho biết, từ đầu năm đến ngày 6/10/2025, trên cả nước đã xảy ra 20 loại hình thiên tai, trong đó có 11 cơn bão và 4 áp thấp nhiệt đới. Các hình thái thời tiết cực đoan như mưa lớn, giông lốc, mưa đá, sạt lở đất, ngập lụt và xâm nhập mặn xuất hiện dồn dập, gây thiệt hại nặng nề cho nhiều địa phương.

Theo báo cáo của cơ quan chuyên môn, thiên tai trong 9 tháng qua đã làm 221 người chết, 362 người bị thương; hơn 219.000 ngôi nhà bị hư hỏng, tốc mái; hơn 541.000ha lúa và hoa màu bị ngập; 14.000 con gia súc và 1,58 triệu con gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi; 40.000ha thủy sản bị thiệt hại. Tổng giá trị thiệt hại ước tính 33.549 tỷ đồng, giảm khoảng 37% so với cùng kỳ năm 2024.

Trong đó, bão số 10 được xác định là cơn bão mạnh nhất, di chuyển nhanh và ảnh hưởng trực tiếp từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Dù công tác ứng phó được triển khai khẩn trương, kịp thời từ sớm, song do bão xuất hiện trong thời gian ngắn, với cường độ lớn và phạm vi ảnh hưởng rộng, nhiều thiệt hại vẫn không thể tránh khỏi.

Thống kê đến nay cho thấy, bão số 10 đã khiến 67 người chết, 172 người bị thương, 389 nhà sập đổ, gần 180.000 nhà tốc mái. Khoảng 100.000 ha lúa và hoa màu bị ngập, 3.477 con gia súc và 590.000 con gia cầm bị chết trôi; 19.000 ha thủy sản và hơn 50.000 ha rừng bị hư hại.

Hệ thống hạ tầng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng với 52 sự cố đê điều, hơn 12.000 điểm giao thông bị sạt lở, ách tắc cùng 8,5 triệu m³ đất đá trôi sụt. Riêng ngành điện ghi nhận gần 10.000 cột điện bị gãy đổ, tập trung tại Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh, khiến khoảng 2,7 triệu khách hàng bị mất điện. Cùng với đó, hơn 200 mạng viễn thông bị mất kết nối. Tổng thiệt hại do bão số 10 ước tính lên tới 18.803 tỷ đồng.

Cũng theo thông tin tại buổi Họp báo, ngay sau bão, Chính phủ đã quyết định hỗ trợ khẩn cấp 2.524 tỷ đồng cho 15 tỉnh, thành phố bị ảnh hưởng. Ban vận động Trung ương phân bổ thêm 265 tỷ đồng, trong khi các bộ, ngành và doanh nghiệp lớn đóng góp khoảng 2.000 tỷ đồng hỗ trợ người dân. Các tổ chức quốc tế cũng đã viện trợ khoảng 13,2 tỷ đồng và Liên minh châu Âu cam kết hỗ trợ thêm 5 tỷ đồng trong thời gian tới.

Hiện nay, các địa phương đang tập trung tìm kiếm người mất tích, cứu trợ người bị thương, bố trí nơi ở tạm, cung cấp nước sạch và nhu yếu phẩm cho người dân vùng bị thiệt hại. Hệ thống điện đã được khôi phục cho hơn 485.000 khách hàng, thông tin liên lạc cơ bản thông suốt và các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ trọng điểm đã được thông tuyến trở lại.

Phân tích nguyên nhân thiệt hại, đại diện Cục Đê điều và Phòng chống thiên tai cho biết cơ quan chức năng cho rằng, yếu tố khách quan đến từ việc bão có cường độ mạnh, di chuyển nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng, kết hợp nhiều hình thái thời tiết cực đoan như gió lớn, mưa to, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt ven biển. Đặc biệt, khu vực Bắc Trung Bộ liên tiếp chịu ảnh hưởng của bão số 3, số 5 và số 10 trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan cũng chiếm tỷ trọng lớn. Đó là một bộ phận người dân và doanh nghiệp còn chủ quan, thiếu kỹ năng ứng phó, chưa tuân thủ nghiêm các chỉ đạo, khuyến cáo của chính quyền.

Hạ tầng chống chịu thiên tai như điện, viễn thông, thoát nước đô thị còn yếu, nhiều công trình chỉ thiết kế chịu được bão cấp 9–10 trong khi bão số 10 đạt cấp 13–14.

Ngoài ra, kịch bản và phương án ứng phó ở nhiều địa phương vẫn còn chung chung, chưa sát thực tế; trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn còn thiếu; lực lượng làm công tác phòng chống thiên tai ở cấp xã còn mỏng, nhiều cán bộ kiêm nhiệm, thiếu kinh nghiệm.

Lưu ý các địa phương từ nay đến cuối năm cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, phấn đấu đạt 95–100% kế hoạch để củng cố, hoàn thiện các công trình phòng chống thiên tai trọng yếu, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cũng yêu cầu rà soát, cập nhật lại tiêu chuẩn thiết kế công trình theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ năng ứng phó thiên tai, đặc biệt là cho học sinh và người dân vùng có nguy cơ cao.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, cần hình thành một nền văn hóa phòng tránh thiên tai, bắt đầu từ kỹ năng, từ sự chủ động.

Thứ trưởng yêu cầu từ nay đến cuối năm, các địa phương cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, phấn đấu đạt 95–100% kế hoạch để củng cố, hoàn thiện các công trình phòng chống thiên tai trọng yếu.

Ông cũng yêu cầu rà soát, cập nhật lại tiêu chuẩn thiết kế công trình theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ năng ứng phó thiên tai, đặc biệt là cho học sinh và người dân vùng có nguy cơ cao.

“Chúng ta cần hình thành một nền văn hóa phòng tránh thiên tai, bắt đầu từ kỹ năng, từ sự chủ động, không để mỗi cơn bão đi qua lại để lại những mất mát đau lòng”- Thứ trưởng nhấn mạnh.

Củng cố vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế

Đến nay, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cũng đạt kết quả khá với 52,31 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2024. Cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản Việt Nam 9 tháng năm 2025 ước đạt thặng dư 15,93 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu tăng tốt, đặc biệt là thặng dư thương mại tăng trưởng khá, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chia sẻ.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến tính toán: Nếu mỗi tháng còn lại của năm 2025 xuất khẩu đạt 5 tỷ USD thì xuất khẩu nông, lâm sản năm 2025 sẽ đạt 67 tỷ USD - mức kỷ lục mới. Nếu mỗi tháng xuất khẩu được 6 tỷ USD như trong tháng 9 vừa qua thì mức kỷ lục này sẽ cao hơn, với trên 70 tỷ USD.

Thông tin tại họp báo về kết quả sản xuất, kinh doanh tháng 9 và 9 tháng năm 2025, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 9 ước đạt 6,35 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm 2024. Tính chung 9 tháng, tổng kim ngạch đạt 52,31 tỷ USD, tăng 14%. Cán cân thương mại thặng dư ước đạt 15,93 tỷ USD, tăng 17,6%.

Trong cơ cấu, giá trị xuất khẩu nhóm nông sản đạt 28,51 tỷ USD (tăng 16,8%); sản phẩm chăn nuôi 447,5 triệu USD (tăng 18,6%); thủy sản 8,12 tỷ USD (tăng 12,3%); lâm sản 13,41 tỷ USD (tăng 7,4%); đầu vào sản xuất 1,82 tỷ USD (tăng 33,1%) và muối 8 triệu USD (tăng 96,3%).

Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm lần lượt 20,6%, 20% và 7,1% thị phần. Kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng 9%, Trung Quốc tăng 5,9%, Nhật Bản tăng 23,9%.
Nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Cà phê là điểm sáng khi đạt 1,2 triệu tấn, trị giá 6,98 tỷ USD, tăng 61,4% về giá trị. Giá xuất khẩu bình quân đạt 5.658,5 USD/tấn, tăng 45,3%. Cao su đạt 1,3 triệu tấn, trị giá 2,32 tỷ USD, tăng gần 11%.

Gạo đạt 7 triệu tấn, trị giá 3,55 tỷ USD, gần như không tăng về lượng nhưng giảm 18,5% về giá trị do giá xuất khẩu bình quân giảm còn 509 USD/tấn. Ngược lại, rau quả tiếp tục giữ đà tăng, với tổng kim ngạch đạt 6,22 tỷ USD (tăng 10,3%), trong đó xuất khẩu sang Trung Quốc chiếm gần 58%.

Hạt điều đạt 552.300 tấn, trị giá 3,75 tỷ USD, tăng 18,9% về giá trị; giá xuất khẩu bình quân tăng 17,5%. Hạt tiêu giảm 6,3% về lượng nhưng tăng 28,7% về giá trị, đạt 1,27 tỷ USD nhờ giá tăng mạnh.

Xuất khẩu thủy sản đạt 8,12 tỷ USD, tăng 12,3%; ba thị trường lớn là Trung Quốc (19,8%), Hoa Kỳ (17,3%) và Nhật Bản (15,2%). Gỗ và sản phẩm gỗ đạt 12,52 tỷ USD, tăng 7,1%, trong đó Hoa Kỳ chiếm hơn một nửa thị phần.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả này tạo nền tảng tích cực để ngành nông nghiệp hoàn thành và vượt chỉ tiêu xuất khẩu năm 2025, đồng thời củng cố vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết thêm, 9 tháng qua, sản xuất lúa đạt 34,8 triệu tấn, tương đương so với cùng kỳ. Trong lĩnh vực chăn nuôi, chăn nuôi lợn bị ảnh hưởng do dịch tả lợn châu Phi diễn biến phức tạp; chăn nuôi gia cầm tăng khá do các điều kiện sản xuất tương đối thuận lợi, dịch bệnh được kiểm soát tốt, không bùng phát các ổ dịch bệnh gia cầm lớn, giá bán sản phẩm ở mức ổn định. Ước tính đến cuối tháng 9/2025, đàn lợn của cả nước giảm khoảng 0,6% so với cùng kỳ năm trước, sản lượng thịt hơi xuất chuồng ước đạt 4,038 triệu tấn, tăng 4,6%; đàn gia cầm tăng 3,7%, sản lượng thịt gia cầm hơi xuất chuồng ước đạt 1,926 triệu tấn, tăng 5,6%.

Theo đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản trong 9 tháng vừa qua đạt 28,51 tỷ USD (tăng 16,8%); giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 447,5 triệu USD (tăng 18,6%); giá trị xuất khẩu thủy sản đạt 8,12 tỷ USD (tăng 12,3%). Tương tự, giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 13,41 tỷ USD (tăng 7,4%); giá trị xuất khẩu đầu vào sản xuất đạt 1,82 tỷ USD (tăng 33,1%); giá trị xuất khẩu muối đạt 8 triệu USD (tăng 96,3%).

Công tác trồng rừng mới, chăm sóc, bảo vệ rừng đều đạt kết quả tích cực. Đặc biệt sản lượng gỗ khai thác ước đạt gần 18 triệu m3, tăng 8,7%. Hoạt động nuôi trồng thủy sản duy trì ổn định, các cơ sở nuôi trồng đẩy mạnh mô hình nuôi siêu thâm canh, thâm canh, do vậy kết quả sản xuất thủy sản của cả nước phát triển khá. Sản lượng thủy sản 9 tháng ước đạt 7,262 triệu tấn, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước.

Vấn đề khôi phục sản xuất sau dịch bệnh, thiên tai và bảo đảm nguồn cung thực phẩm Tết và cuối năm, ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, sản lượng thịt, trứng, sữa đều tăng, riêng tổng đàn lợn giảm nhẹ do dịch tả lợn châu Phi. Nhưng đến thời điểm này dịch bệnh đã được kiểm soát, chỉ còn 5 tỉnh, thành có dịch tả lợn châu Phi. Các địa phương đang tích cực tái đàn để chuẩn bị nguồn cung thực phẩm cho cuối năm. Sắp tới, Cục Chăn nuôi và Thú y sẽ tổ chức hội nghị về vấn đề này.

Về sản xuất nông nghiệp, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, mưa bão và lũ lụt đã khiến Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có tổng diện tích cây trồng bị ảnh hưởng ước tính khoảng 96.452ha; trong đó có 40.405ha lúa, 23.185ha rau màu, 3.738ha cây ăn quả và 29.134ha cây công nghiệp, cây lâu năm khác.

Thương lái thu mua bưởi ở tỉnh Vĩnh Long để cung ứng cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Riêng tại vùng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, trong tổng số khoảng 1,1 triệu ha lúa vụ Hè Thu - Mùa, có khoảng 40.000ha bị ảnh hưởng do mưa bão, tuy không gây mất trắng nhưng tác động đến năng suất và tiến độ thu hoạch. Đến nay, Bắc Trung Bộ đã thu hoạch khoảng 87% diện tích, dự kiến sẽ hoàn thành trong nửa đầu tháng 10, trong khi Bắc Bộ mới thu hoạch được khoảng 47% và sẽ cơ bản hoàn thành vào cuối tháng 10. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã có văn bản hướng dẫn địa phương chăm sóc giảm thiệt hại, khôi phục sản xuất sớm. Rau màu thiệt hại nặng sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung thị trường trong ngắn hạn, tuy nhiên đây là cây trồng ngắn ngày, ông Nguyễn Quang Hiếu cho biết thêm.

Kỳ vọng “vượt chỉ tiêu” Chính phủ giao năm 2025

Tại buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, bối cảnh quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn, thậm chí các mâu thuẫn còn sâu sắc hơn. Trong nước, hệ thống chính quyền 2 cấp đã có nhiều nỗ lực, nhưng vận hành vẫn chưa thật trơn tru, cần tiếp tục tháo gỡ. Đặc biệt, trong năm 2025, Việt Nam chịu tác động của ba cơn bão lớn. Riêng cơn bão số 10 gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Ngay trong đêm bão, Thủ tướng đã chỉ đạo tổng kết thiệt hại của cả ba cơn bão để có biện pháp ứng phó và khắc phục kịp thời.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả 9 tháng cho thấy nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế, góp phần lớn vào xuất siêu chung của cả nước.

Trong bối cảnh này, các nghị quyết và kết luận của Đảng, Chính phủ được triển khai nghiêm túc, cơ chế, chính sách tháo gỡ kịp thời. Sự chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt và hiệu quả của Chính phủ, Thủ tướng giúp nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực. Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng và vào cuộc của các Bộ, ngành và địa phương, kết quả 9 tháng qua đạt nhiều tín hiệu khả quan.

Dự kiến năm nay, các chỉ tiêu tăng trưởng và xuất khẩu sẽ cán đích ở mức cao. Sản lượng lương thực dự kiến đạt trên vài triệu tấn; thịt khoảng 8,4 - 8,5 triệu tấn; thủy sản khoảng 7,26 triệu tấn, hướng tới tổng sản lượng 9,6 - 9,7 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đạt 52,31 tỷ USD, riêng tháng 8 và 9 tăng 6,38 tỷ USD. Nếu ba tháng cuối năm duy trì tốc độ hiện tại, tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể đạt 67 - 70 tỷ USD. Thặng dư thương mại hiện đạt 15,93 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả này phản ánh hiệu quả chỉ đạo, tổ chức triển khai chính sách xuất khẩu, với sự phối hợp linh hoạt giữa các Bộ, ngành và địa phương. Các kết quả đạt được không chỉ giúp ngành Nông nghiệp hoàn thành mục tiêu năm 2025 mà còn tạo tiền đề vững chắc cho kế hoạch dài hạn, đặc biệt chuẩn bị cho các hoạt động kỷ niệm Ngày Nông nghiệp - Môi trường vào ngày 14/11 tới.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh, kết quả 9 tháng cho thấy nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế, góp phần lớn vào xuất siêu chung của cả nước. Bộ đang tập trung chỉ đạo các địa phương đẩy mạnh chế biến sâu, chuyển đổi xanh và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm bảo đảm mục tiêu cả năm 2025  và giữ vững đà tăng trưởng bền vững trong bối cảnh biến động thương mại toàn cầu./.

Theo Kinh tế Nông Thôn