Nghệ An phát triển kinh tế VAC theo hướng hữu cơ tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số

Phát triển kinh tế VAC theo hướng hữu cơ tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số là vấn đề tất yếu

Nghệ An ngày càng phát triển văn minh hiện đại, mức độ đô thị hóa ngày càng nhanh chóng cũng đồng nghĩa với lượng rác thải nhiều, nhằm giảm thiểu lượng rác thải tránh quá tải nơi nhà máy xử lý, trong đó điều chúng ta quan tâm nhất có một số loại rác thải lá cây trong vườn, trong sinh hoạt gia đình, thức ăn dư thừa, phân chuồng, nước tiểu,… mà chúng ta có thể xử lý thành phân hữu cơ và đạm hữu cơ ngay tại gia đình thành những thứ có ích, thân thiện với môi trường, quay lại phục vụ trồng trọt chăn nuôi phát triển kinh tế VAC thành những thứ trở nên có ích giá trị với cuộc sống và giải quyết được bài toán giảm rác thải và ô nhiễm môi trường đang diễn ra trên địa bàn tỉnh. Sự lãng phí tài nguyên trong sản xuất nông nghiệp, con người chưa biết tận dụng triệt để các loại phụ phẩm ngay tại đồng ruộng, dẫn đến giá thành đầu tư để làm kinh tế VAC còn cao, khó bán, khó cạnh tranh ra thị trường.

Các loại thực phẩm bẩn, thực phẩm giả không rõ nguồn gốc xuất xứ đang là vấn đề nhức nhối hiện nay, việc ta sản xuất thực phẩm VAC ngay tại gia đình để đảm bảo dinh dưỡng, xa hơn nữa là trở thành hàng hóa góp thêm những điều tốt đẹp cho xã hội. 

Sự biến đổi khí hậu tại miền Trung, trong đó có Nghệ An thời tiết rất cực đoan, khi thì hạn hán, khi thì lụt lội, làm ảnh hưởng rất lớn đến trồng trọt và chăn nuôi, cần xây dựng các mô hình sinh thái, hữu cơ tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao để có khả năng tự tái tạo và thích ứng cao để đảm bảo phát triển được quanh năm.

Vấn đề đặt ra là khi người dân làm VAC đã thực hiện tốt rồi, làm sao để chứng minh được sản phẩm của mình đó là tốt, an toàn, xa hơn nữa là xuất khẩu, làm cách nào để chứng minh cho khách hàng tin tưởng đó là hàng hóa có xuất xứ đảm bảo chất lượng, muốn làm được điều đó thì khi tham gia sản xuất VAC thì người dân phải kết hợp với chuyển đổi số, đảm bảo trong trồng trọt chăn nuôi theo tiêu chuẩn quy trình kỹ thuật, lại vừa có cơ sở để truy xuất nguồn gốc rõ ràng đảm bảo tính minh bạch của sản phẩm, nên việc chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay là vấn đề rất phù hợp.

Nghệ An cũng đang thực hiện chuyển đổi số trong hệ thống quản lý nhà nước, chuyển đổi số trong lĩnh vực VAC và xây dựng chuỗi giá trị và chuyển đổi số trong người dân, để đồng bộ quản lý cách làm và cách tiêu thụ các sản phẩm, đây là cơ hội để chúng ta thực hiện chuyển đổi số trong phát triển kinh tế VAC.

Cơ chế chính sách và phương thức triển khai

Từ Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, một trong những nhiệm vụ giải pháp được đưa ra là: Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng chủ yếu dựa vào khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển Nghệ An trở thành trung tâm của khu vực Bắc Trung Bộ về thương mại, logistics, công nghiệp và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Quyết định 2151/QĐ-BNN-VP của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 15/6/2022, phê duyệt “Kế hoạch chuyển đổi số ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn 2022-2025”, làm cơ sở triển khai toàn quốc và áp dụng tại các địa phương trong đó có Nghệ An.

Kế hoạch chuyển đổi số ngành Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An năm 2025 một cách toàn diện trong ngành, đẩy mạnh IoT, sử dụng công nghệ blockchain trong sản xuất trồng trọt chăn nuôi, tập trung chế biên sâu, sử dụng thương mại điện tử năm 2025.

Hộ ông Quyết thành phố Vinh đang tận dụng rác cây để ủ phân hữu cơ.

Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện đi kèm với các chính sách hỗ trợ, kích cầu và chỉ đạo người dân cùng tham gia thực hiện các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ, tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, xây dựng mô hình "phân bón hữu cơ vi sinh từ phụ phẩm nông nghiệp", khuyến khích vườn mẫu, vườn chuẩn nông thôn mới, tích hợp nền nông nghiệp xanh,… đã tạo động lực rất tốt trong quá trình thực hiện.

Sau khi có các chủ trương, cơ chế chính sách và sự chỉ đạo của các các cấp các ngành liên quan quyền tỉnh Nghệ An, đã xây dựng và ban hành kế hoạch, thành lập ban điều hành (có đại diện các đơn vị liên quan) tùy theo quy mô mức độ, tiến hành khảo sát theo yêu cầu để tìm ra số hộ tham gia theo nhu cầu và phân loại mô hình VAC, cho các hộ dân làm đơn đăng ký theo hình thức tự nguyện, đồng thời để có cơ sở theo dõi và hỗ trợ trong quá trình thực hiện. 

Tập huấn kiến thức cơ bản và tham quan thực tế các loại mô hình cần thiết để dễ hình dung trong quá trình triển khai, trong đó kiến thức trọng tâm cần triển khai trong mô hình phát triển kinh tế VAC hiện nay là: Khi thực hiện mô hình phải có sơ đồ quy hoạch rõ ràng, qua đó có được dự toán và kế hoạch triển khai, tận dụng những thứ có sẵn ngay trong vườn, để sản xuất tuần hoàn, tạo chuổi giá trị trong trồng trọt chăn nuôi. Con người làm việc từ mang tính chất tự phát sang tự giác có tính khoa học và hiệu quả hơn. Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, khoa học công nghệ vào trồng trọt, chăn nuôi như hệ thống tưới tiêu, máy móc sản xuất, chế biến thức ăn, để chủ động, nâng cao năng suất, tăng thêm thu nhập. Tìm hiểu vào cái tiến các mô hình, quy hoạch cây con chủ lực, từ đó có phương thức chăm sóc, ưu tiên các mô hình công nghệ cao, để từ đó nâng cao thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích.

Trong trồng cây thì sử dụng rác thải, thức ăn thải loại, mụn cưa, rác hữu cơ dùng chế phẩm Comfort marker do Trung tâm ứng tiến bộ Khoa học và Công nghệ Nghệ An để ủ thành phân hữu cơ bón cho cây trồng, đây là một loại giá thể rất đặc biệt, bởi nó giữ ẩm, giữ dinh dưỡng, tơi xốp rất an toàn, lại phù hợp với khí hậu miền Trung trong đó có Nghệ An, giúp cho cây xanh tốt quanh năm cho năng suất cao. Ngoài ra, ủ phân chuồng nhanh hoai, dùng chế phẩm EM, IMO người dân có thể tự tạo được ủ phân chuồng và thức ăn thải loại thành đạm hữu cơ, vừa giải quyết được môi trường và giúp cho cây trồng theo tiêu chuẩn hữu cơ rất tốt. 

Trong chăn nuôi gia súc gia cầm người dân đã dùng các loại rau lang, rau muống dư thừa, bắt thêm ốc bươu vàng, ngô, lúa tận dụng các loại thực phẩm trong nhà xay thành viên cho gia súc gia cầm ăn, giảm chi phí đầu tư thức ăn, cho sản phẩm sạch, sản phẩm có chất lượng cao, dễ bán đem lại lợi nhuận cao. Hoặc lấy phân chuồng nuôi giun quế, sau đó lấy phân bón cây và lấy giun để nuôi gia súc gia cẩm.

Trong ao nuôi thì đã làm các mô hình bể bạt, ao nuôi có quy trình kỹ thuật bài bản, tận dụng một số thức ăn ở vườn và ở chợ xay nhuyễn hoặc nấu chín cho cá và các loại con khác ăn, dùng chế phẩm EM, IMO để ủ các loại thức ăn, xử lý độ pH nước tạo ra các loại tảo, sinh vật có lợi trong chăn nuôi.

Qua đó, giúp người dân xây dựng được các sản phẩm VAC chủ lực, giảm được chi phí đầu tư cho sản phẩm chất lượng thu nhập cao.

Gắn với chuyển đổi số, khi thấy được lợi ích của nó, các mô hình phát triển kinh tế VAC được người dân tham gia chuyển đổi số, ứng dụng IoT, bockchain trong trồng trọt và chăn nuôi.

Trong làm vườn đã sử dụng các cảm biến, độ ẩm, ánh sáng, nhiệt độ để điều chỉnh nước tưới, bón phân tự động, hệ thống điều khiên tưới nhỏ giọt từ xa qua điện thoại, camera giám sát sâu bệnh và sinh trưởng cây trồng.

Trong nuôi thủy sản sử dụng cảm biến DO (oxy hòa tan), pH, nhiệt độ nước, đo tự động, cảnh báo khi vượt ngưỡng, cho cá ăn tự động dựa trên giờ hoặc lượng thức ăn cài đặt, hệ thống giám sát chất lượng nước theo thời gian thực.

Trong chăn nuôi gia súc gia cầm dùng máy cho ăn tự động, định lượng chính xác, giám sát nhiệt độ, độ ẩm chuông trại, đảm bảo điều kiện sống tốt, theo dõi sức khỏe vật nuôi,...

Để đảm bảo sản phẩm hàng hóa đến tay người tiêu dùng có chất lượng, người dân đã phát triển theo hướng thành lập cơ sở, doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng chuổi giá trị chế biến sâu, nhằm đưa sản phẩm có xuất xứ nguồn gốc rõ ràng, bằng IoT và Blockchain phát triển bền vững được hưởng ứng rất mạnh mẽ.

Kết quả đạt được

Qua đó, các cấp các ngành liên quan tỉnh Nghệ An đã mời các chuyên gia tổ chức hàng ngàn các lớp tập huấn về nông nghiệp hữu cơ, VietGAP, globalGAP, nông nghiệp tuần hoàn, chuyển đổi số, nhằm truyền tải kiến thức cho người dân, đồng thời thực hiện các mô hình mẫu, làm nơi tham quan học hỏi thúc đẩy phong trào phát triển kinh tế, cùng người dân tham gia thực hiện các mô hình kinh tế VAC ngay tại địa phương.

Sản phẩm có truy xuất nguồn gốc tại hội chợ TP. Vinh.

Trong trồng trọt, hầu hết các địa phương trong tỉnh đã thực hiện mô hình công nghệ cao, trồng theo hữu cơ tuần hoàn và kết hợp với chuyển đổi số, riêng năm 2024 các hội viên nông dân đã được tập huấn tuyên truyền cho các hộ về dùng chế phẩm Comfort marker do Trung tâm ứng tiến bộ Khoa học và Công nghệ Nghệ An, dùng mật mía, phân chuồng, rơm, rạ, lá cây... xây dựng được 485 mô hình với 18.992 hội viên tham gia cho ra hơn 60 ngàn tấn phân hữu cơ, tiêu biểu ở các nơi như: Thanh Chương, Hưng Nguyên, Yên Thành, Tân Kỳ,... Qua đó, đã xuất hiện các mô hình tiêu biểu như: Trang trại Đồi Chồi (Đô Lương), trang trại của công ty Hùng Cường (Thái Hòa), trang trại của anh Điều (Diễn Châu),... là những trang trại trồng về dưa lưới, nho, và một số loại rau củ quả theo hướng sạch để cung cấp ra thị trường.

Trong chăn nuôi thủy sản, Nghệ An là địa phương có nhiều biến động về thời tiết, thiên tai hạn hán, nên các yếu tố về chăn nuôi thủy sản bất lợi so với các địa phương khác, mà nguồn lợi thủy sản lại đem lại lợi nhuận cao, để ổn định nuôi được quanh năm thì người dân phải thực hiện chăn nuôi hữu cơ tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số, nhất là các địa phương ven biển trong việc nuôi tôm và cá nước lợ.

Bởi trong chăn nuôi thủy sản thì phải ổn định nhiệt độ, độ pH, nguồn thức ăn, độ mặn nó rất nhạy cảm trong chăn nuôi, nên phải có giám sát tự động bằng bộ cảm biến IoT, camera, drone giúp theo dõi chất lượng nước, oxy hòa tan, độ mặn nhiệt độ theo thời gian thực hiện, kết hợp với hệ thống cho ăn tự động, điều chỉnh môi trường sống phù hợp với tăng trưởng tối ưu cho thủy sản, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI để phân tích dữ liệu dự đoán dịch bệnh, mức độ nguy hiểm của dịch bệnh, tối ưu hóa chu kỳ nuôi và thu hoạch.

Qua đó, tự động hóa quy trình như cho ăn, kiểm tra môi trường, thu hoạch giảm nhân công thủ công giảm được chi phí tăng lợi nhuận lâu dài, hệ thống cho ăn thông minh tránh lãng phí, đảm bảo tỉ lệ FCR hệ số thức ăn thấp, phát hiện sớm dịch bệnh và xử lý kịp thời tránh thiệt hại đáng tiếc xảy ra.

Xây dựng quy trình nuôi và cho ăn theo hướng sạch và an toàn, theo dõi toàn bộ quy trình nuôi, giúp kiểm soát an toàn thực phẩm bằng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, đảm bảo yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu như EU, Mỹ, Nhật Bản,...

Tăng khả năng dự báo và ra quyết định chính xác, phân tích dữ liệu lớn (Big Data) những số liệu dự báo liên quan đến quá trình chăn nuôi, như dự báo thời tiết, mùa vụ, giá cả thị trường giúp người nuôi ra quyết định phù hợp, tư vấn từ xa giúp người nuôi kết nối chuyên gia qua ứng dụng trực tuyến.

Giảm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, giảm xả thải, theo dõi xử lý nước thải bằng công nghệ sinh học kết hợp với kỹ thuật số, tuần hoàn và tái sử dụng tài nguyên, kết hợp với nuôi trồng tuần hoàn. Mở rộng thị trường và kết nối thương mại điện tử, đưa lên các sàn thương mại điện tử, xây dựng thương hiệu số tăng tính minh bạch với tem QR truy xuất.

Nhận thấy những hiệu quả mang tính khoa học, bên vững và lâu dài từ cách làm đến hiệu quả kinh tế, nhiều hộ dân vùng gần biển đã mạnh gian đầu tư công nghệ cao, hiện đại xây dựng mô hình tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số để phát triển kinh tế nuôi tôm cá cho thu nhập cao, tiêu biểu như hộ anh Nguyễn Văn Hòa (Diễn Kim, Diễn Châu) mô hình 7 ha bãi ngang, trang trại khép kín với hệ tự động quản lý môi trường nước, chuẩn quốc tế ASC liên kết với doanh nghiệp chế biến tôm áp dụng tiêu chuẩn ASC về môi trường – xã hội – an toàn thực phẩm, mô hình của ông Nguyễn Cường (Diễn Trung, Diễn Châu) xây dựng nhà màng, ao nuôi 2 ha và ao lắng 2 ha đầu tư vốn ban đầu 5,5 tỷ đồng, quy trình nuôi được chia thành 3 giai đoạn, kiểm soát chặt nguồn nước, tối ưu thời vụ cho sản lượng 100 tấn/năm nhờ thâm canh công nghệ tốt.

Hay mô hình vi sinh công nghệ cao của hộ ông Nguyễn Việt Thắng (Nghi Yên, Nghi Lộc) ao nối không đào âm, dùng tường bê tông, khung thép đáy trải HDBE thiết kế hệ thống thoát chất thải có phễu, hệ lọc hiện đại, sử dụng công nghệ chế phẩm vi sinh, không dùng kháng sinh hoát chất, kiểm soát môi trường ao tốt. Hầu hết các mô hình cho thu nhập nhiều tỷ đồng/năm.

Hỗ trợ theo Nghị quyết 18/2021/NQ – HĐND giai đoạn từ năm 2023 - 2025, có 70 cơ sở được hỗ trợ với diện tích 121 hecta nuôi thâm canh nhiều giai đoạn, nay các mô hình được nhân lên hàng trăm hecta, đã đẩy phong trào nuôi trồng thủy sản tạo nên bước mới hiện đại có hiệu quả và phát triển bền vững.   

Trong chăn nuôi, Nghệ An chủ yếu là chăn nuôi gia súc gia cầm với số lượng lớn ngày càng phát triển, dựa vào các cơ chế chính sách của tỉnh, nhiều hộ đã mạnh giạn đầu tư các mô hình hữu cơ tuần hoàn theo hướng chuyển đổi số để hiện đại hóa và thích ứng trong chăn nuôi.

Do đó, xây dựng chuổi hữu cơ trong chăn nuôi từ khâu tuyển chọn con giống, đến thiết kế chuồng trại đều có quy trình hợp lý khoa học, và cách xử lý, ứng dụng khoa học kỷ thuật và khoa học công nghệ vào chăn nuôi, sử dụng ứng dụng cảm biến nhiệt độ, hệ thống camera, phần mềm giám sát bệnh tật, dùng phần mềm chăn nuôi số, theo dõi tăng trưởng, lượng thức ăn, tiềm phòng ghi nhận FCR, ứng dụng IoT để giám sát chuồng trại, độ ẩm khí độc (NH3, H2S) gửi cảnh báo qua điện thoại, sử dụng camera AI để kết nối với chuyên gia thú y trực tiếp, nhật ký chăn nuôi điện tử, sử dụng công nghệ Blockchain để lưu minh bạch dữ liệu số hóa trong quá trình chăn nuôi, gắn mã QR trên bao bì sản phẩm để tra cứu thông tin quy trình chăn nuôi hữu cơ, đồng thời tham gia các chuổi hữu cơ đạt chứng nhận VietGAP, OCOP,... tạo nên sản phẩm sạch bán giá cao trên kênh số.

Với các chính sách của tỉnh và các đơn vị liên quan hỗ trợ thì bước đầu có các hộ dân tham gia như hộ ông Trần Văn Kiên (Thanh Tùng, Thanh Chương), làm mô hình nuôi gà theo tiêu chuẩn VietGAP, ứng dụng công nghệ bockchain, hộ anh Đinh Nho Phú Quý (Thanh Lâm, Thanh Chương),... cho thu nhập hàng chục đến trăm triệu đồng.

Hiện nay, Nghệ An đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, với hơn 13% diện tích đất nông nghiệp được đầu tư hiện đại hóa, hiện nay các mô hình phát triển kinh tế VAC đang thực hiện theo hữu cơ tuần hoàn, ứng dụng chuyển đổi số đang được người dân hưởng ứng mạnh mẽ, các mô hình sau khi ứng dụng có hiệu quả hơn hẳn. Khi đã phát triển theo phương thức hữu cơ tuần hoàn, gắn với chuyển đổi số, thì thúc đẩy các trang trại đi theo hướng tích cực là xây dựng các hộ chăn nuôi, công ty, hợp tác xã để đảm bảo vận hành về chuổi giá trị từ sản xuất đến tay người tiêu dùng, trong đó 8 doanh nghiệp nông nghiệp đã được cấp giấy chứng nhận ứng dụng công nghệ cao, 94 HTX và 84 trang trại có ứng dụng công nghệ cao. Nhiều trang trại đã áp dụng công nghệ cao trồng các loại rau củ quả an toàn, đa dạng hóa sản phẩm ngay tại địa phương, chế biến sâu, không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn xuất khẩu ra quốc tế. Các sản phẩm từ VAC cũng đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao trở lên góp phần vào những sản phẩm chất lượng trong xây dựng nông thôn mới. 

Xây dựng tiêu chí phát triển kinh tế VAC

Những thuận lợi là khi có cơ quan chức năng quan tâm hỗ trợ về chính sách, kiến thức và tiêu thụ và nhiều vấn đề liên quan, thì công tác phát triển kinh tế VAC ngày càng trở nên thuận lợi hơn, dần trở thành phong trào phát triển mạnh mẽ.

Phát triển kinh tế VAC được xem là một nhiệm vụ quan trọng của địa phương, được đưa vào tiêu chí của phát triển kinh tế trong triển nông thôn mới, nên bắt buộc địa phương phải quan tâm vào cuộc nên phong trào ngày càng đẩy mạnh.

Được các cấp các ngành tuyên truyền mạnh mẽ cho người dân thấy được lợi ích và giá trị cho chính họ được hưởng, sau nữa là liên quan đến môi trường cuộc sống xung quanh, để họ hưởng ứng tham gia để tham gia.

Bước đầu đã liên kết thành tổ hợp tác, thành hợp tác xã để sản xuất sản phẩm có quy mô lớn và trở thành hàng hóa tạo nên sự phát triển bền vững.

Hộ anh Điều ở Diễn Châu đang sử dụng điện thoại để chăm sóc cây.

Xác định phát triển kinh tế VAC, là nền tảng cốt lõi để xây dựng kinh tế hộ tại địa phương, có tác động tích cực về nhiều mặt, gắn với cuộc sống bền vững, văn minh hiện đại hơn, nâng cao giá trị trong xây dựng nông thôn mới.

Mặt khác còn tồn tại một số khó khăn là do nhu cầu đô thị hóa nhanh nên qũy đất làm kinh tế VAC ngày càng thu hẹp, hầu như người dân có diện tích nhỏ, sản xuất manh mún khó phát triển thành hàng hóa lớn được.

Người dân nắm bắt kiến thức về khoa học kỹ thuật và khoa học công nghệ còn nhiều hạn chế, mặt khác chi phí đầu tư lại cao nên họ chưa mạnh giạn thực hiện.

Đa phần sản phẩm bán ra so với giá trị đầu tư chưa cao so với sản xuất thông thường nên khó bán, khó thực hiện. Sản xuất chưa đủ đáp ứng thu nhập của bản thân so với công việc khác hiện nay như công nhân vào các nhà máy hay đi xuất khẩu lao động, nên người dân chưa mặn mà và chuyên tâm để phát triển.

Những mong muốn trong thời gian tới là xây dựng tiêu chí và mục tiêu phát triển kinh tế VAC là tiêu chí bắt buộc tại mỗi đại phương, theo hướng hữu cơ tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số là vấn đề cốt lõi hiện nay, thì mới bền vững và đáp ứng được với thời cuộc.

Do đó, cần xây dựng một số mô hình điểm tiêu biểu trong lĩnh vực phát triển kinh tế VAC, có đội ngũ chuyên gia giỏi, qua đó đánh giá phân tích đi sâu vào nhân rộng mô hình phát triển kinh tế VAC trở nên có hiệu quả.

Cần có nguồn ngân sách hỗ trợ để kích cầu các mô hình theo hướng hữu cơ tuần hoàn kết hợp với chuyển đổi số giúp người dân hưởng ứng tham gia tích cực hơn.

Cần có kế hoạch và lộ trình cụ thể tại các địa phương, tuyên truyền sâu rộng để người dân hưởng ứng và làm theo thành phong trào phát triển bền vững, thực hiện các mô hình VAC chuyển đổi số trở thành phong trào sâu rộng.

Cần có cơ chế khuyến khích các hộ xây dựng thành lập hộ kinh doanh, tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp xây dựng theo chuổi giá trị, tạo sản phẩm OCOP  phát triển bền vững ngay chính tại địa phương, tạo nên những giá trị trong xây dựng nông thôn mới./.