Doanh nghiệp lương thực thực phẩm gồng mình giữ giá, cuộc đua nguyên liệu âm thầm định hình lại thị trường

Giữ giá giữa cơn bão chi phí, doanh nghiệp lương thực thực phẩm “ăn mỏng” để giữ thị trường

Tại TP.HCM, không khó để thấy sức ép này lan rộng từ nhà máy đến quầy hàng.

Bà Nguyễn Thị Lan, một tiểu thương tại chợ Bà Chiểu cho biết, chi phí sinh hoạt đã nhích lên, nhưng giá bán ra sản phẩm gần như không dám tăng. “Tăng là khách quay lưng liền. Giờ người ta cân nhắc từng đồng”, chị nói.

Câu chuyện tương tự cũng có thể bắt gặp ở các quán ăn. Một chủ quán cơm tại phường Tân Sơn Hòa chia sẻ, giá thịt, dầu, gas đều tăng, nhưng suất ăn vẫn cố gắng giữ ở mức cũ.

Nhiều mặt hàng thiết yếu như gạo, dầu ăn, nước mắm đang được doanh nghiệp nỗ lực giữ giá. Ảnh: Nguyên Vỹ

Theo bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM, hơn 50-60% chi phí đầu vào của ngành đã tăng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn cố giữ giá nhờ chủ động dự trữ nguyên liệu từ 3-6 tháng và chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận.

Tại buổi họp báo Triển lãm Quốc tế Chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia Chế biến Thực phẩm & Đồ uống tại Việt Nam (Fi Vietnam 2026), tổ chức tại TP.HCM ngày 9/4, bà Chi chia sẻ: “Có những nhóm hàng bán hòa vốn, thậm chí lỗ khi đưa vào siêu thị. Nhưng ngành này gắn với đời sống người dân nên phải giữ giá trong khả năng có thể”.

Dù vậy, khả năng neo giá không thể kéo dài nếu chi phí tiếp tục tăng, đặc biệt khi giá xăng dầu và vận chuyển quốc tế còn phụ thuộc vào các điểm nóng địa chính trị. Theo bà Chi, nếu mặt bằng chi phí không hạ nhiệt, thị trường buộc phải chấp nhận một mức giá mới.

Bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM chia sẻ về chi phí biến động thời gian gần đây. Ảnh: Nguyên Vỹ

Nguyên liệu trở thành điểm nghẽn, cũng là chìa khóa sống còn

Nếu trước đây, lợi thế của ngành lương thực thực phẩm Việt Nam nằm ở chi phí thấp, thì hiện nay câu chuyện đã khác. Áp lực giá buộc doanh nghiệp phải nhìn lại từ gốc, mà gốc ở đây chính là nguyên liệu.

“Ngành đang chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang phát triển theo chất lượng và tiêu chuẩn. Trong đó, nguyên liệu là điểm khởi đầu của năng lực cạnh tranh”, bà Lý Kim Chi nhấn mạnh.

Điều này thể hiện rõ trên thị trường. Tại các siêu thị lớn, sản phẩm gắn nhãn “tự nhiên”, “ít phụ gia”, “tốt cho sức khỏe” ngày càng chiếm ưu thế. Người tiêu dùng không chỉ mua để ăn no, mà còn quan tâm ăn gì để khỏe.

Khách hàng tìm mua gạo tại siêu thị Co.op Mart TP.HCM. Ảnh: Nguyên Vỹ

PGS.TS Hoàng Kim Anh - Ủy viên Ban thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực - Thực phẩm Việt Nam nhận định, nguyên liệu giờ không chỉ là đầu vào mà còn quyết định bản sắc sản phẩm.

“Xu hướng là nguyên liệu tự nhiên, có lợi cho sức khỏe như hỗ trợ tiêu hóa, chống oxy hóa. Đây sẽ là hướng đi chính của ngành”, bà Kim Anh nói.

Tất nhiên đi theo hướng này không hề dễ. Ví dụ, để chuyển sang nguồn nguyên liệu sạch, doanh nghiệp phải tốn thêm chi phí kiểm soát, chứng nhận, thậm chí thay đổi cả chuỗi cung ứng.

Chưa kể, các tiêu chí mới như sản xuất xanh, giảm phát thải cũng đặt ra áp lực lớn. Muốn lắp điện mặt trời để đạt tiêu chí xanh, nhưng vốn đầu tư không nhỏ, doanh nghiệp vừa và nhỏ rất khó theo

Sự xuất hiện của các sự kiện chuyên ngành như Trển lãm Fi Vietnam 2026 cho thấy câu chuyện nguyên liệu đang được đặt đúng vị trí. “Không còn là khâu phía sau, nguyên liệu đang trở thành trung tâm của mọi chiến lược phát triển”, PGS.TS Hoàng Kim Anh nói.

Doanh nghiệp ngành lương thực thực phẩm tham gia một hội chợ triển lãm tại TP.HCM. Ảnh: Nguyên Vỹ

Số liệu thống kê cho thấy, quy mô thị trường thực phẩm, đồ uống vẫn tiếp tục mở rộng, tăng trưởng theo giá trị. Chỉ số sản xuất công nghiệp của ngành trong 2 tháng đầu năm 2026 tăng 13,2%.

Đáng chú ý, xuất khẩu quý I/2026 đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% và là mức cao nhất trong vòng 6 năm qua, cho thấy ngành đang giữ được nhịp tăng trưởng và có dấu hiệu bứt phá.

Tuy nhiên cơ hội không còn dễ. Thị trường đang lựa chọn, và chỉ những doanh nghiệp làm bài bản mới trụ được.

Như bà Lý Kim Chi nhận định, đây là giai đoạn mang tính bước ngoặt. “Doanh nghiệp phải chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng giá trị, mà giá trị bắt đầu từ nguyên liệu, công nghệ và cách làm sản phẩm”, bà Chi chia sẻ thêm.