Phát thải thấp - ngành trồng trọt tiến vào 'thời kinh tế carbon'

Xây dựng nhãn hiệu ‘Phát thải thấp'

Ông Huỳnh Tấn Đạt - Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Đề án đặt mục tiêu đến năm 2035 sẽ góp phần giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020. Tại địa phương, mỗi tỉnh, thành sẽ triển khai ít nhất 1 - 2 mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải có thể nhân rộng, thí điểm tối thiểu 15 mô hình canh tác đủ điều kiện phát triển tín chỉ carbon. Hệ thống dữ liệu phát thải sẽ được đồng bộ với Hệ thống đăng ký quốc gia.

Tầm nhìn tới năm 2050, 100% diện tích các loại cây trồng chủ lực áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác theo hướng giảm phát thải. Ngoài ra, xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, tích hợp với hệ thống giám sát quốc gia; xây dựng và phổ cập nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng nông sản chủ lực.

Đề án tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ lớn: chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp vùng sinh thái; áp dụng gói kỹ thuật phát thải thấp; xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị; thiết lập hệ thống MRV; nâng cao năng lực, nhận thức và kết nối thị trường cho sản phẩm “Phát thải thấp”.

Theo đó, Đề án sẽ được thực hiện thông qua 7 nhóm giải pháp, bao gồm: tăng cường năng lực quản lý nhà nước, khoa học - công nghệ, chuyển giao kỹ thuật; tổ chức sản xuất và chuỗi giá trị…

Dự thảo Kế hoạch hành động thực hiện Đề án đưa ra đề xuất triển khai 59 mô hình tại 34 tỉnh, thành phố. Trong đó có các mô hình canh tác lúa phát thải thấp, mô hình lúa - cá/tôm; lúa - ngô/lạc, mô hình trồng ngô, sắn, rau màu, cây lâu năm (chè, cà phê, hồ tiêu, điều, cam, bưởi, sầu riêng, nhãn, vải...), cùng mô hình nông lâm kết hợp, nông nghiệp tuần hoàn, tái sử dụng chất thải, sản xuất than sinh học, chuyển đổi đất 2 lúa sang cây trồng cạn.

Lấy người nông dân làm trung tâm

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, Đề án được ban hành đúng thời điểm, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững ngành trồng trọt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hội nhập sâu vào thị trường quốc tế. Mục tiêu trọng tâm của Đề án là vừa đảm bảo tăng trưởng về năng suất và giá trị, vừa giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn.

Sản xuất xanh đang là xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp.

Để Đề án được triển khai hiệu quả, ông Nguyễn Mạnh Phương - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho rằng mọi kế hoạch hành động cần lấy người nông dân làm trung tâm; bởi họ là những người trực tiếp thực hiện, hiểu rõ nhất thực tế sản xuất cũng như chịu tác động trực tiếp từ biến đổi khí hậu.

Ông nhấn mạnh thêm, trồng trọt giảm phát thải không chỉ góp phần thực hiện cam kết quốc gia về khí hậu mà còn hướng tới một nền nông nghiệp thích ứng, nâng cao giá trị và bảo vệ môi trường sống của người dân.

Ưu tiên các nhóm cây trồng chủ lực

Chỉ ra một số khó khăn hiện nay, ông Nguyễn Hoàng Phúc - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng nhận định khái niệm sản xuất giảm phát thải vẫn còn khá mới đối với người dân và doanh nghiệp địa phương. Hiện tỉnh này vẫn chưa có cơ sở rõ ràng để xác định các mục tiêu giảm phát thải.

Từ thực tế đó, ông Nguyễn Hoàng Phúc đề xuất Bộ sớm xây dựng và ban hành các bộ tài liệu tập huấn về canh tác giảm phát thải; đồng thời giao các đơn vị chuyên môn xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát thải thấp, hệ thống MRV, cũng như hướng dẫn địa phương lập hồ sơ tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Bà Đinh Thị Phương Khanh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh cũng đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần sớm xây dựng bộ tiêu chí chuyển đổi cây trồng. Trong đó, xác định rõ mức độ giảm phát thải của từng loại cây trồng sau khi chuyển đổi; tạo căn cứ khoa học và thực tiễn để lựa chọn loại cây phù hợp với điều kiện canh tác và yêu cầu giảm phát thải.

Cánh đồng lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Đồng quan điểm, PGS.TS Lê Quốc Doanh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch hành động là xây dựng và ban hành gói kỹ thuật để chuyển giao cho các địa phương. Đây là nền tảng quan trọng giúp các tỉnh, thành có thể nhanh chóng triển khai thực tế trên đồng ruộng.

Theo ông Doanh, trước mắt, gói kỹ thuật nên tập trung vào các nhóm cây trồng chủ lực; vừa giúp tạo tác động lớn, vừa thuận lợi trong việc nhân rộng.

TS Nguyễn Thị Thanh Thủy, đại diện Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam cũng cho rằng việc ưu tiên các nhóm cây trồng chủ lực sẽ giúp tập trung nguồn lực, tạo chuyển biến rõ rệt trong giai đoạn đầu thực hiện. Đồng thời, bà đề xuất Đề án nên lồng ghép các hoạt động với Chương trình Phát triển bền vững một triệu hecta lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long nhằm tăng hiệu quả và tính liên kết trong tổ chức thực hiện.

Theo Nông Thôn Việt