“Nâng niu” sản phẩm OCOP hướng đến phát triển kinh tế nông thôn

"Nâng niu" sản phẩm OCOP

Xây dựng các sản phẩm OCOP góp phần chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, có truy xuất nguồn gốc và theo nhu cầu thị trường. Khơi dậy tiềm năng đất đai, sản vật, lợi thế so sánh, đặc biệt là các giá trị văn hóa vùng, miền để hình thành các sản phẩm OCOP tích hợp.

Nhiều sản phẩm OCOP được đổi mới, sáng tạo để nâng cao chất lượng, tiếp cận thị trường xuất khẩu hướng đến những thị trường khó tính, có giá trị cao. Sản phẩm OCOP đã đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm; có mẫu mã, bao bì đa dạng và thân thiện với môi trường, phù hợp yêu cầu của thị trường.

 Sau 7 năm thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) không chỉ thúc đẩy kinh tế nông thôn mà còn bảo tồn văn hóa và trao quyền cho cộng đồng. Đây là minh chứng sống động cho sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại trong hành trình phát triển nông nghiệp Việt Nam.

Chương trình OCOP, triển khai từ năm 2018 trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tập trung khai thác tiềm năng đặc thù của từng vùng nông thôn, từ tài nguyên đất đai, đặc sản nông sản, tri thức bản địa đến giá trị văn hóa truyền thống.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho hay, phát triển OCOP theo mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn và phát thải thấp, phù hợp với xu hướng toàn cầu. Sản phẩm OCOP trong tương lai cần đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững.

Hiện nay, Bộ cũng đang chú trọng đào tạo nghề và khởi nghiệp cho lực lượng lao động lớn tuổi, người rời đô thị về nông thôn, nhằm hình thành các cơ sở sản xuất mới với sản phẩm OCOP mang tính thực tiễn và cạnh tranh.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2035, trong đó OCOP tiếp tục là trụ cột quan trọng. Quyết định 919/QĐ-TTg năm 2022 của Thủ tướng đã đặt nền móng và định hướng mới tập trung vào ba nội dung chính. Trước hết, phát huy lợi thế tài nguyên nông nghiệp, tri thức và văn hóa bản địa, gắn OCOP với du lịch nông thôn.

"Chúng tôi muốn sản phẩm OCOP đi kèm giá trị văn hóa như câu hò, điệu múa của các vùng miền, biến chúng thành vật phẩm văn hóa có giá trị gia tăng cao", ông chia sẻ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho biết, OCOP đã tạo ra sức lan tỏa lớn, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy tri thức bản địa. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm vẫn gặp khó do thiếu vùng nguyên liệu ổn định, khó tiếp cận tín dụng, hạn chế công nghệ và chưa đạt chuẩn quốc tế.

Một số hệ thống siêu thị nước ngoài đánh giá cao sản phẩm OCOP nhưng vẫn e ngại về khả năng cung ứng. Vì vậy, chương trình sẽ chuyển hướng từ số lượng sang chất lượng, tăng tính đặc thù, giá trị văn hóa và khả năng cạnh tranh.

Theo định hướng, OCOP sẽ được phát triển thành thương hiệu quốc gia, có hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ, chính sách hỗ trợ quảng bá và mở rộng thị trường. Các sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn rõ ràng, có chỉ dẫn địa lý, áp dụng công nghệ số và thương mại điện tử.

Thứ trưởng Nam nhấn mạnh, OCOP không chỉ để tiêu thụ nông sản, mà là cách để những hộ dân nhỏ lẻ, HTX, nghệ nhân thủ công... có cơ hội làm thương hiệu, bước chân vào thị trường lớn, cả trong nước lẫn quốc tế.

Đó cũng là lý do vì sao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chọn hướng đi "nâng niu" từng sản phẩm, không khuyến khích đại trà, không chạy theo phong trào, mà đầu tư vào những sản phẩm đặc trưng nhất, kể được câu chuyện quê hương rõ nhất.

Nhiều sản phẩm OCOP được đổi mới, sáng tạo để nâng cao chất lượng, tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Một gói trà từ khu vực miền núi phía Bắc; một túi cà phê, hồ tiêu ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ; một lọ nước mắm từ Đồng bằng sông Cửu Long; hay một chiếc bình gốm sứ, thủ công mỹ nghệ ở khu vực Đồng bằng sông Hồng, khi cầm trên tay, không chỉ là sản phẩm, mà là một lát cắt văn hóa, một ký ức được đóng gói bằng cả tâm huyết và bàn tay người làm.

Theo Thứ trưởng Trần Thanh Nam, OCOP không chỉ là một sáng kiến kinh tế mà còn là cầu nối giữa sản xuất truyền thống và nhu cầu thị trường hiện đại.

"Chương trình đã mở rộng chức năng của ngành nông nghiệp từ sản xuất đơn thuần sang bảo vệ môi trường, cải tạo cảnh quan, phát triển chỉ dẫn địa lý và tạo nền tảng cho du lịch nông thôn," ông nhấn mạnh.

Những giá trị này giúp sản phẩm OCOP mang lại trải nghiệm văn hóa và bản sắc, không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mà còn nâng cao vị thế của nông thôn Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.

Để tinh hoa truyền thống Việt vươn ra thế giới

Phát biểu tại cuộc họp “Giới thiệu thông tin Hội chợ các sản phẩm OCOP xuất khẩu (Vietnam Ocopex 2025): Tinh hoa truyền thống Việt vươn ra thế giới” do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) vừa tổ chức, ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho biết với lợi thế, tiềm năng đa dạng về tài nguyên thiên nhiên, khí hậu và văn hoá đặc trưng,… Việt Nam không chỉ thành công về xuất khẩu nông sản thế mạnh, mà còn là quốc gia có nhiều sản phẩm đặc sản, sản vật làng nghề truyền thống, mang giá trị văn hóa địa phương. Các sản phẩm OCOP chính là minh chứng rõ nét nhất, thể hiện tinh hoa văn hóa Việt Nam qua từng câu chuyện sản phẩm.

Nhiều sản phẩm của OCOP Việt Nam đã chinh phục khách hàng quốc tế. 

Đến nay, đã có nhiều sản phẩm OCOP chất lượng cao vươn ra thị trường thế giới. Kết quả khảo sát và thử nghiệm của các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương trong thời gian qua cho thấy nhu cầu của thị trường quốc tế đối với sản phẩm OCOP là rất lớn và nhiều tiềm năng, nhất là từ cộng đồng người Việt Nam ở các nước châu Âu, Mỹ...

Theo ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương, dù chưa có số liệu thống kê chính xác, nhưng ước tính có hàng nghìn trên tổng số 17.038 sản phẩm OCOP đã được xuất khẩu. Bởi toàn bộ 126 sản phẩm 5 sao và gần 300 sản phẩm tiềm năng 5 sao đều có hoạt động xuất khẩu. Ngoài ra ở nhiều địa phương, sản phẩm OCOP 4 sao, 3 sao cũng có hoạt động xuất khẩu.

Sản phẩm OCOP được xuất khẩu qua 2 kênh chính là xuất khẩu chính ngạch qua các hợp đồng thương mại và xuất khẩu tại chỗ thông qua khách du lịch quốc tế mua hàng trực tiếp.

Các chuyên gia đánh giá tiềm năng xuất khẩu của các sản phẩm OCOP còn rất lớn. Tuy nhiên, các chủ thể OCOP, người nông dân rất cần được hỗ trợ để tiếp cận và từng bước hướng đến thị trường xuất khẩu.

Mở cơ hội xuất khẩu

Để hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ thể OCOP Việt Nam giới thiệu, quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và phát triển thị trường, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND Thành phố Hà Nội, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Cục Xúc tiến thương mại phối hợp với Sở Công Thương Hà Nội, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương sẽ tổ chức Hội chợ Vietnam Ocopex 2025. Sự kiện diễn ra từ ngày 1-3/8/ 2025 tại khu Di tích Hoàng Thành Thăng Long, sẽ là cầu nối quan trọng, mở ra nhiều cơ hội cho các sản phẩm này vươn ra thế giới.

Từ khi được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, bưởi da xanh ruột hồng của Hợp tác xã Cây ăn trái sạch Khánh Hưng (Cà Mau) được nhiều thương lái đặt mua.

Vietnam Ocopex 2025 có quy mô lớn với 300 gian hàng của trên 150 đơn vị trưng bày hàng nghìn mặt hàng đạt chứng nhận OCOP đến từ 34 tỉnh, thành phố, như: các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, dược liệu, trầm hương, tinh dầu, tinh bột nghệ, các loại nông sản và thực phẩm chế biến, tổ yến, các sản phẩm làm đẹp như dầu gội đầu, dầu xả, serum...

Theo ông Bùi Quang Hưng, thông qua hội chợ, các chủ thể OCOP có điều kiện tiếp cận với nhiều kênh phân phối, doanh nghiệp nước ngoài, các cơ quan đại diện, các tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài tại Việt Nam để mở ra cơ hội xuất khẩu.

Ngược lại, các cơ quan đại diện nước ngoài, tổ chức xúc tiến thương mại sẽ có cơ hội khám phá những sản phẩm OCOP mới và tiềm năng của các địa phương Việt Nam.

Đặc biệt, tại kỳ hội chợ năm nay, song song với hội chợ truyền thống còn diễn ra Triển lãm trực tuyến OCOPEX 2025 đánh dấu bước tiến đột phá về ứng dụng công nghệ trong xúc tiến thương mại, khi lần đầu tiên được số hóa hoàn toàn trên nền tảng thương mại điện tử B2B Arobid.com.

Triển lãm trực tuyến OCOPEX 2025 không chỉ diễn ra song song với sự kiện offline, mà còn kéo dài một tháng sau đó, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, đối tác, khách tham quan trong nước và quốc tế tiếp cận liên tục với các gian hàng số, tìm kiếm đối tác B2B, đàm phán, đặt hàng và tham gia kết nối cung cầu (B2B Matching) hiệu quả.

“Sự kết hợp giữa hội chợ trực tiếp và triển lãm trực tuyến trên Arobid TradeXpo không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại cho các sản phẩm OCOP, mà còn mở ra kỷ nguyên mới trong việc quảng bá thương hiệu địa phương ra thị trường quốc tế”, ông Hưng nhấn mạnh.

Để khắc phục điểm yếu về xây dựng câu chuyện sản phẩm OCOP của nhiều chủ thể nhỏ lẻ, ông Phương Đình Anh cho biết sẽ có giải pháp hỗ trợ kết hợp chủ thể OCOP với các đơn vị tư vấn, chuyên gia giúp "chắp bút", biên tập câu chuyện thương hiệu sản phẩm chuyên nghiệp, hấp dẫn.

Ngoài ra, Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với TikTok Việt Nam sử dụng các KOL (người nổi tiếng) để quảng bá sản phẩm OCOP tại các địa phương, cũng như tổ chức các lớp đào tạo "cầm tay chỉ việc" cho chủ thể để tự xúc tiến giới thiệu sản phẩm.

Cục Xúc tiến thương mại cũng sẽ hỗ trợ các chủ thể kết nối với các sàn thương mại điện tử. Chương trình Xúc tiến Thương mại Quốc gia sẽ ưu tiên các đề án đào tạo, tập huấn giúp doanh nghiệp OCOP tiếp cận, xuất khẩu qua các nền tảng số.